Πως κινητοποιείται ένας υποψήφιος (2)

Ο ρόλος των προσδοκιών του υποψηφίου για την επιτυχία στις εξετάσεις.

Μια απο τις σημαντικότερες θεωρίες της εκπαιδευτικής ψυχολογίας, είναι η Expectancy – Value theory of motivation. (Wigfield and Eccles). Με απλά λόγια, η συγκεκριμένη θεωρία εστιάζει στο ρόλο που διαδραματίζουν δύο παράγοντες, στην κινητοποίηση ενός ανθρώπου που λαμβάνει χώρα σε μια μαθησιακή διαδικασία:

1. Οι προσδοκίες επιτυχίας που έχει ο μαθητή
2. Η αξία που αποδίδει στο συγκεκριμένο εγχείρημα στο οποίο έχει εμπλακεί (στην προκειμένη περίπτωση, στη διαδικασία των κατατακτηρίων)

Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε συνοπτικά στον πρώτο παράγοντα, δηλαδή στις προσδοκίες επιτυχίας. Ένας υποψήφιος για τις εξετάσεις, θα δραστηριοποιηθεί περισσότερο όταν θεωρεί οτι υπάρχουν αρκετές πιθανότητες επιτυχίας. Ο ρόλος ενός διδάσκοντα, είναι να ενισχύσει αυτή την πεποίθηση του υποψηφίου, κυρίως μέσα από δύο οδούς:

Α) Την παροχή, όσο γίνεται περισσότερων γνωστικών και μεθοδολογικών εφοδίων και εργαλείων για την ποιοτική του μελέτη (αυτό το κομμάτι , όλοι όσοι ασχολούνται με την φροντιστηριακή εκπαίδευση,  δηλώνουν οτι το ενισχύουν, ακόμα κι αν αυτό δεν ισχύει)

Β) Την καλλιέργεια της πεποίθησης προς τον υποψήφιο, οτι η δική του προσπάθεια πρέπει να είναι πραγματικά έντονη, επίμονη και μεθοδική, ώστε να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας του. Με αυτό τον τρόπο, ενισχύεται η «εσωτερική έδρα ελέγχου» (locus of control) του υποψηφίου , δηλαδή η πεποίθησή του οτι μεγάλο μέρος του αποτελέσματος, εξαρτάται από αυτόν.

Δεν ανακαλύπτω την Αμερική, ούτε σας λέω κάτι καινούργιο. Η επιτυχία στις εξετάσεις, εξαρτάται τόσο απο την ποιότητα της διδασκαλίας (με μια ευρύτερη οπτική), όσο και απο την ατομική προσπάθεια του υποψηφίου.  

Πώς κινητοποιείται ένας υποψήφιος (1)

Ως ερευνητής - μέλος επιστημονικών ομάδων σε ευρωπαικά ερευνητικά προγράμματα, έχω ασχοληθεί με  το ζήτημα της κινητοποίησης των μαθητών (motivation in education).

Μια απο τις μεγάλες θεωρίες στο συγκεκριμένο χώρο είναι η Self - Determination theory of motivation (Deci and Ryan)

Η συγκεκριμένη  θεωρία υποστηρίζει οτι ένας μαθητής πρέπει να νιώθει το αίσθημα της ελευθερίας στις μαθησιακές επιλογές του καθώς και στις κινήσεις που θα κάνει προκειμένου να "προσπελάσει" ένα γνωστικό αντικείμενο. Ας το εξειδικεύσουμε σε επίπεδο τάξης:

Ένας υποψήφιος για τις κατατακτήριες Ψυχολογίας ΕΚΠΑ , θα πρέπει να νιώθει πως έχει επιλέξει αυτή τη σχολή και την πορεία προς τις εξετάσεις, όχι επειδή του επιβάλλεται, αλλά επειδή είναι δική του επιθυμία. Αν έχει την "πολυτέλεια" αυτής της επιλογής (έστω σε έναν βαθμό), τότε η κινητοποίησή του αυξάνει.

Επίσης, ο υποψήφιος θα πρέπει να νιώθει οτι έχει έναν βαθμό ελευθερίας στον τρόπο με τον οποίο θα προσπαθήσει να κατανοήσει τη ύλη των μαθημάτων, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει έναν μονοδιάστατο τρόπο που θα του προτείνει ο καθηγητής. 

Ουσιαστικά, πρέπει ο διδάσκων να είναι σε θέση να αφουγκραστεί τις ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή και να προσαρμόσει (στο μέτρο του δυνατού) τη διδασκαλία του σε όλα τα πιθανά μαθησιακά στυλ (learning styles). Αυτός είναι και ένας από  τους  λόγους όπου στο μάθημά μου στο φροντιστήριο αλλά και στις σημειώσεις μου, προσπαθώ να αναπτύξω τόσο στην οπτική όσο και την ακουστική κωδικοποίηση του υλικού προς εκμάθηση. 

Εξατομικευμένοι τρόποι μάθησης

Κάθε άνθρωπος έχει το δικό του τρόπο με τον οποίο μαθαίνει καλύτερα. Στα πλαίσια των κατακτηρίων Ψυχολογίας ΕΚΠΑ, αλλά και γενικότερα για εκείνες τις σχολές όπου ο ανταγωνισμός για την εισαγωγή μας είναι μεγάλος, είναι σημαντικό, κάθε υποψήφιος να γνωρίζει εκείνους τους τρόπους μελέτης που του ταιριάζουν καλύτερα, ώστε να μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες επιτυχίας στις εξετάσεις. Επίσης, αν παρακολουθεί φροντιστηριακά μαθήματα, πολύ κρίσιμο στοιχείο, είναι η προσαρμογή του τρόπου διδασκαλίας απο τον διδάσκοντα, στα μαθησιακά στυλ των μαθητών του, ώστε να τους δοθεί η δυνατοτητα για καλύτερη αφομοίωση της ύλης.

Κάθε τάξη έχει τη δική της δυναμική και αναπτύσσει τη δική της «χημεία». Αποτελείται απο διαφορετικές προσωπικότητες, κάθε μια απο τις οποίες έχει το δικό της ιδανικό τρόπο για να μαθαίνει, δηλαδή το δικό της μαθησιακό στυλ. Σύμφωνα με τον Dr. Richard M. Felder  τα συχνότερα μαθησιακά προφίλ (τύποι μάθησης) είναι τα εξής 4:

·         Ενεργητικός τύπος : Προτιμά να συζητά τα στοιχεία της ύλης, μαζί με άλλους. Του αρέσει η συνεργασία

·         Στοχαστικός τύπος : Προτιμά να στοχάζεται αρχικά και έπειτα να ξεκινά μια συνεργατική διερευνηση - συζήτηση

·         Γραμμικός τύπος:  Προσπαθεί να κατανοήσει βημα – βήμα αυτό που έχει να μάθει, δηλαδή στοιχείο – στοιχείο και όχι να αποκτήσει αρχικά μια σφαιρική και συνολική αίσθηση

·         Σφαιρικός τύπος: Το ακριβώς αντίθετο απο τον γραμμικό τύπο. Επιδιώκει να αποκτήσει μια σφαρική και συνολική αίσθηση για το γνωστικό αντικείμενο που πρέπει να προσπελάσει και στη συνέχεια να περάσει στα επιμέρους στοιχεία – λεπτομέρειες.

·         Οπτικός τύπος: Προτιμά σχεδιαγράμματα, πίνακες και γενικότερα, οπτικές παρουσιάσεις των γνωστικών στοιχείων για να τα κατανοήσει

·         Λεκτικός τύπος: Προτιμά λεκτικές εξηγήσεις απο τον διδάσκοντα, καθώς και γραπτά κείμενα.

Παραθέτω την επίσημη ιστοσελίδα του Dr. Richard M. Felder

http://www4.ncsu.edu/unity/lockers/users/f/felder/public/RMF.html