Κοινωνική Ψυχολογία - Κλασσική εξαρτημένη μάθηση και Στάσεις

ένα παράδειγμα...

Κοινωνική Ψυχολογία - Η θεωρία της Γνωστικής Ασυμφωνίας

πολύ συνοπτικά, μέσα απο ένα σχεδιάγραμμα...

Κοινωνική Ψυχολογία - Θεωρία Ισότητας

Η θεωρία της ισότητας: 

Υποστηρίζει ότι συγκρίνουμε τα εξερχόμενα σε μια κοινωνική περίσταση με τα εξερχόμενα του συντρόφου μας και προσπαθούμε να καθιερώσουμε ισότητα ανάμεσα στα δύο εξερχόμενα.

Τρόποι αποκατάστασης ισότητας σε μια σχέση :

Σε περίπτωση που νιώσουμε κάποια δυσαρέσκεια από τη σχέση, θα προσπαθήσουμε να τη μειώσουμε, είτε απαιτώντας περισσότερα από το σύντροφό μας, είτε προσπαθώντας περισσότερο εμείς οι ίδιοι.  Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αποκατασταθεί η ισότητα, είτε αλλάζοντας τα δικά μας εισερχόμενα, είτε αλλάζοντας τα εισερχόμενα του συντρόφου μας. Δηλαδή έχουμε να κάνουμε με μια ισορροπία κέρδους/κόστους

Κοινωνική Ψυχολογία - Γλώσσα και κοινωνική αλληλεπίδραση...

... ορισμένα σημαντικά, γενικά στοιχεία

Η Γλώσσα στην αλληλεπίδραση

                

Η γλώσσα διαδραματίζει εξέχοντα ρόλο στα πλαίσια της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, εξαιτίας του ότι πολλές από τις πράξεις των ανθρώπων εμπεριέχουν το λόγο. Η γλώσσα είναι άρρηκτα δεμένη με την κοινωνική ζωή και αποτελεί το μέσο με το οποίο κατανοούμε λογικά τον κόσμο και καθορίζουμε μια κατάσταση.

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη γλώσσα στις καθημερινές τους επαφές για να

·         περιγράψουν το πώς έχει μια κατάσταση

·      ,   να εκφράσουν συναισθήματα, σκέψεις, στάσεις

·         να επιτύχουν κάποιο σκοπό

Γλώσσα και πλαίσιο αλληλεπίδρασης

Η Γλώσσα δεν αντανακλά μόνο το πλαίσιο αλληλεπίδρασης αλλά και το διαμορφώνει, εφόσον οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να αποδώσουν έναν θετικό , αρνητικό ή ουδέτερο χαρακτηρισμό σε μια κατάσταση, μέσω της γλώσσας (πχ «αυτό είναι άσχημο», «αυτό είναι υπέροχο» κτλ)

Γλώσσα και Κώδικες (γλωσσικές φόρμες)

Οι φόρμες ομιλίας μέσω των οποίων κοινωνικοποιούμαστε, καθοδηγούν τις εμπειρίες μας και συγχρόνως δείχνουν στους άλλους δείγματα της κοινωνικής τους ταυτότητας. Δηλαδή, το φύλο , η περιοχή , η εθνότητα που ανήκει κάποιο άτομο, διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο θα μιλά προς τους άλλους. Επομένως, η γλώσσα εξαρτάται από το κοινωνικό υπόβαθρο μέσα στο οποίο ζει και αναπτύσσεται το άτομο.  Οι διάφορες κοινωνικές ομάδες χρησιμοποιούν διαφορετικά λεκτικά ρεπερτόρια από τα οποία αντλούν διαφορετικές λέξεις αλλά και ξεκάθαρες συντακτικές μορφές έκφρασης που χρησιμοποιούν.

Τακτικές ενίσχυσης Ενδοτικότητας (συνοπτικά)

Πειθώ - Τα 11 χαρακτηριστικά της επικοινωνίας που είναι πιθανό να οδηγήσουν σε αλλαγή στάσεων

	Εύρημα	Παράγοντας
1	Οι ειδικοί (εμπειρογνώμονες) είναι πιο πειστικοί από τους μη ειδικούς. Τα ίδια επιχειρήματα αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα όταν μεταδίδονται από κάποιον που υποτίθεται ότι γνωρίζει όλα τα σχετικά στοιχεία.	Πομπός επικοινωνίας
2	Οι δημοφιλείς και ελκυστικοί πομποί επικοινωνίας είναι πιο αποτελεσματικοί από τους μη δημοφιλείς η μη ελκυστικούς.	Πομπός επικοινωνίας
3	Τα άτομα που μιλούν γρήγορα είναι πιο πειστικά είναι πιο πειστικά από εκείνα που μιλούν αργά. Μια αιτία είναι ότι η ταχύτητα στην ομιλία δίνει την εντύπωση ότι ο ομιλητής γνωρίζει αυτό για το οποίο μιλάει.	Πομπός επικοινωνίας
4	Πειθόμαστε πιο εύκολα αν πιστεύουμε ότι το μήνυμα δεν έχει συνειδητά την πρόθεση να μας πείσει ή να μας χειριστεί.	Μήνυμα
5	Η πειθώ μπορεί να ενισχυθεί από μηνύματα που προκαλούν φόβο στο κοινό. Για να πείσουμε τους ανθρώπους να κόψουν το κάπνισμα, θα ήταν ίσως χρήσιμο να προκαλέσουμε φόβο για θάνατο από καρκίνο του πνεύμονα δείχνοντας στους καπνιστές έναν πνεύμονα προσβεβλημένο από καρκίνο.	Μήνυμα
6	Η πειθώ μπορεί να ενισχυθεί με τη χρήση αξιολογικά μεροληπτικής ορολογίας , ωστόσο αυτές οι επιδράσεις εξαρτώνται από το βαθμό της γνωστικής προσπάθειας που καταβάλλεται από το κοινό.	Μήνυμα
7	Το γλωσσικό ύφος μπορεί να επηρεάσει την πειθώ: Ακόμα κι ένα γλωσσικό επιχείρημα μπορεί να αποδυναμωθεί αν υπάρξουν ενδείξεις αδύναμης ομιλίας, όπως υπεκφυγές, διστακτικότητα και ρητορικές ερωτήσεις που δείχνουν να αμφισβητούν την εγκυρότητα των όσων εκφράζονται (πχ «έτσι δεν είναι;»	Μήνυμα
8	Άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση πείθονται ευκολότερα απ΄ ότι άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση.	Κοινό
9	Οι άνθρωποι κάποιες φορές είναι πιο επιρρεπείς στην πειθώ όταν αποσπάται η προσοχή τους, απ ότι όταν προσέχουν επισταμένα, τουλάχιστον όταν το μήνυμα είναι απλό.	Κοινό
10	Όταν είναι δύσκολο να πειστεί κανείς – δηλαδή όταν το κοινό είναι εχθρικό – είναι πιο αποτελεσματικό να παρουσιάζονται και οι δύο πλευρές του ζητήματος παρά μόνο η μία.	Μήνυμα και Κοινό
11	Ένα μήνυμα είναι λιγότερο πειστικό όταν μεταδίδεται σε γλωσσικό ύφος αδύναμης ομιλίας	Πομπός επικοινωνίας

Ομαδική συνεκτικότητα – Διαπροσωπική Έλξη – Κοινωνική Έλξη

Ορισμός ομαδικής συνεκτικότητας : Hogg σελ 364

Hogg: διαπροσωπική έλξη # κοινωνική έλξη

Ο Hogg κάνει διάκριση μεταξύ της διαπροσωπικής έλξης, δηλαδή ανάμεσα στην  αληθινής έλξη ανάμεσα σε δύο άτομα που βασίζεται σε στενές σχέσεις και ιδιοσυγκρασιακές προτιμήσεις και την κοινωνική έλξη, δηλαδή της διατομική αρέσκεια  στα πλαίσια των ομαδικών νορμών.

Με απλά λόγια...

Ας πούμε ότι είμαι μέλος μιας πολιτικής νεολαίας (πχ ΔΑΠ, ΚΝΕ κτλ):

Μου αρέσει ο Νίκος επειδή είναι ντόμπρος, αλλά και χιουμορίστας (διαπροσωπική έλξη)

Μου αρέσει ο Νίκος γιατί είναι πολύ καταρτισμένος με τα ιδεολογικά ζητήματα της παράταξης ή μου αρέσει , έτσι κι αλλιώς, γιατί είναι Κνίτης/Δαπίτης κτλ (κοινωνική έλξη)

Goffman: Ο υποσχετικός χαρακτήρας της συμπεριφοράς

 Στα πλαίσια μια αλληλεπίδρασης (πχ συνομιλία μητέρας – δασκάλας) η μητέρα θεωρεί ότι έχει – και εκπέμπει -  μια εικόνα για το δικό της ρόλο (στοργικός γονιός) αλλά ότι έχει και μια εικόνα για τη δασκάλα (έχει γνώσεις και εμπειρία). Το ίδιο ισχύει και από την πλευρά της δασκάλας.

Ουσιαστικά λοιπόν, η αξίωση έχει να κάνει με το εξής:

o   «Περιμένω από εμένα να με δεις ως καλό  και στοργικό γονιό»

+

o   «Περιμένω απ εσένα να ανταποκριθείς στο ρόλο σου ως δασκάλα με γνώσεις και εμπειρία»

Το ίδιο ισχύει και από την πλευρά της δασκάλας

Ορισμός της Μη λεκτικής συμπεριφοράς/μη λεκτική επικοινωνίας και περιπτώσεις όπου αυτή εμφανίζεται:

Ο όρος μη λεκτική συμπεριφορά καλύπτει ένα μεγάλο μέρος από κινήσεις και περιλαμβάνει:

¶  Τις εκφράσεις του προσώπου

¶  Τον τόνο της φωνής

¶  Τις κινήσεις και τους τύπους των στάσεων του σώματος

Η μη λεκτική επικοινωνία είναι η μετάδοση κατανοητών πληροφοριών από το ένα άτομο στο άλλο με τη χρήση μέσων εκτός της γραπτής ή της προφορικής γλώσσας (πχ βλέμμα, έκφραση προσώπου, στάση, άγγιγμα)

Μέσω της μη λεκτικής επικοινωνίας μεταδίδονται κατανοητές πληροφορίες από ένα άτομο στο άλλο, χωρίς τη χρήση προφορικής ή γραπτής γλώσσας (πχ βλέμμα, άγγιγμα κτλ.

Εμφανίζεται πολύ καθαρά στα έθιμα και στις παραδόσεις, οι οποίες αποτελούν μέρος του καθημερινού πολιτιστικού πλαισίου.

Επίσης, στο χώρο εργασίας εμφανίζεται πολύ έντονα (δες παράδειγμα με εργαζόμενο και διευθυντή σελ 62 Γκαρή)

ΣΤΑΣΕΙΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

Η θεωρία της ισορροπίας:

Η συγκεκριμένη θεωρία εξετάζει τη σχέση μεταξύ 3 παραγόντων:

                                i.            Άτομο  1

                             ii.            Άτομο 2

                           iii.            Στάση, αντικείμενο, θέμα

Εξετάζονται οι σχέσεις μεταξύ όλων των παραγόντων και βγαίνει ένας αριθμός θετικών και αρνητικών σχέσεων. Μια τριάδα είναι ισορροπημένη αν υπάρχει ΜΟΝΟΣ αριθμός ΘΕΤΙΚΩΝ σχέσεων. Δηλαδή δεν έχει σημασία το αν είναι πολλές ή λίγες οι θετικές σχέσεις που εξάγονται, αλλά το αν είναι 1 ή 3. 

Πότε έχουμε μια ισορροπημένη τριάδα στα πλαίσια των στάσεων;

Ορισμός, Δομή και Λειτουργία των στάσεων

2 ΟΡΙΣΜΟΙ για την έννοια «στάση»:

Ορισμός 1:   Η στάση είναι μια μόνιμη οργάνωση

o   πεποιθήσεων ( = πίστη, αρχές, απόψεις)

o   συναισθημάτων             

o   τάσεων συμπεριφοράς ( = έχω την ροπή να κάνω κάτι)

απέναντι σε κοινωνικά αντικείμενα, ομάδες, γεγονότα και σύμβολα

Ορισμός 2:  Η στάση είναι μια

o   γενική αίσθηση ή αξιολόγηση – θετική ή αρνητική –

για κάποιο ζήτημα. (= το συναίσθημα υπέρ ή κατά ενός ψυχολογικού αντικειμένου) δες και τέλος σελ 201 – μια συνιστώσα

ΔΟΜΗ των στάσεων: Από πόσα μέρη/συνιστώσες μπορεί να απαρτίζεται μια στάση;

Από Μια;  -  Μονοδιάστατο μοντέλο στάσεων , το οποίο ισχυρίζεται ότι μια στάση αποτελείται από ένα συναίσθημα ή μια αξιολόγηση σε σχέση με ένα αντικείμενο

Από Δύο; - Δισδιάστατο μοντέλο στάσεων το οποίο ισχυρίζεται ότι μια στάση αποτελείται από μια νοητική ετοιμότητα για δράση και ότι καθοδηγεί τις αξιολογικές μας κρίσεις, δηλαδή ότι είναι κάτι μέσα μας που επηρεάζει τις αποφάσεις μας σχετικά με το τι είναι καλό ή κακό, επιθυμητό ή ανεπιθύμητο κτλ.

Από Τρεις; - Τρισδιάστατο μοντέλο στάσεων, το οποίο ισχυρίζεται ότι μια στάση αποτελείται από γνωστικές (κρίνω και αξιολογώ) , συναισθηματικές (νιώθω) και συμπεριφορικές (συγκεκριμένη ετοιμότητα για δράση) συνιστώσες.

Παράδειγμα: σύμφωνα με το Τρισδιάστατο μοντέλο στάσεων, οι στάσεις κάποιου συντηρητικού λευκού για τους Αφροαμερικανούς  θα μπορούσε να είναι κάτι σαν το παρακάτω:

Είναι άνθρωποι με λιγότερες αρετές από τους λευκούς (γνωστική συνιστώσα)

Δεν τους συμπαθώ ιδιαιτέρως (συναισθηματική συνιστώσα)

Θα έδινα ένα ποτήρι νερό σε έναν Αφροαμερικανό αν τον έβλεπα να διψούσε (συγκεκριμένη ετοιμότητα για δράση)

Προσοχή!  Στο τρισδιάστατο μοντέλο στάσεων θα πρέπει να προστεθούν 3 ακόμα σημεία, αυτά των Himmelfarb και Eagly τα οποία αναφέρονται στη σελίδα 202.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ των στάσεων : Ποιο σκοπό εξυπηρετεί μια στάση; Ποια δηλαδή είναι η χρησιμότητά της; Μας παρέχει κάποιο όφελος;

o   Η γνώση : Δηλαδή οι αξιολογήσεις που κάνουμε για αντικείμενα και καταστάσεις, μας παρέχουν γνώση για τον κόσμο

o   Η συντελεστικότητα (προσαρμοστικότητα) : Δηλαδή η στάση ως μέσο επίτευξης ενός σκοπού.

o   Η άμυνα του εγώ:   Δηλαδή, προστατεύουμε την προσωπική μας αίσθηση ταυτότητας.

o   Η έκφραση αξιών:  Δηλαδή, εκφράζοντας ορισμένες στάσεις, ουσιαστικά καθορίζουμε τη μοναδικότητα μας ως άτομο.

o   Εξοικονόμηση ενέργειας (ωφελιμιστική). Επίσης, ο Fazio (1989) υποστήριξε ότι η κύρια λειτουργία των στάσεων είναι ωφελιμιστική και ότι το στοιχείο που τις χαρακτηρίζει είναι αυτό της αξιολόγησης ενός αντικειμένου/μιας κατάστασης (δες παράδειγμα με τις στάσεις απέναντι στο φίδι – σελ 203)

Οι θέσεις του Fishbein στα πλαίσια των "Στάσεων"

Fishbein 1

Ο ρόλος των πεποιθήσεων (κομμάτι των στάσεων) στην πρόβλεψη της υιοθέτησης μιας συμπεριφοράς. 

Ισχύς πεποίθησης + Αξία πεποίθησης = αποτέλεσμα (συνολική προδιάθεση συμπεριφοράς)

Ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να εξετάσουμε την προδιάθεση, την υποθετική στάση δηλαδή ενός ατόμου σχετικά με το αν θα χρησιμοποιήσει ή όχι, χάπι στην ερωτική του ζωή.

Θα πρέπει να μετρήσουμε την ισχύ της πεποίθησης/υποθετική στάση  που έχει για αυτή  τη μέθοδο αντισύλληψης , σε συνδυασμό με την αξία (αξιολόγηση δηλαδή) που αποδίδει σε αυτή τη μέθοδο.

Η Ισχύς της πεποίθησης, αφορά την πίστη για το αν κάτι είναι αληθές, και μπορεί να μετρηθεί ως εκτίμηση πιθανότητας που κυμαίνεται από 0 εως 1.

Παράδειγμα ισχύος πεποίθησης: πιστεύω ότι  το χάπι είναι κάτι που πραγματικά προστατεύει από την εγκυμοσύνη (μέτρηση: 0,9).

Η Αξία της πεποίθησης αφορά την αξιολόγηση του ατόμου για κάτι, δηλαδή αν είναι κάτι καλό ή κακό και μπορεί να μετρηθεί σε μια κλίμακα αριθμών, πχ από το -2 εως το 2.

Παράδειγμα Αξίας πεποίθησης: πιστεύω ότι το χάπι είναι κάτι πολύ χρήσιμο για έναν ενεργά σεξουαλικό άτομο. (μέτρηση: 2)

Η υποθετική στάση του ατόμου θα μετρηθεί ως εξής:

Ισχύς πεποίθησης x Αξία πεποίθησης = 0,90 x 2 = 1,80

Ερώτηση: Από τι εξαρτάται η επιτυχία στην πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο συμπεριφερόμαστε;

Απάντηση : Ο Fishbein θεωρούσε ότι η επιτυχία στην πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο συμπεριφερόμαστε καθορίζεται ρωτώντας αν θα προβαίναμε σε μια δεδομένη πράξη ή σειρά πράξεων.

Fishbein 2

Θεωρία της Λελογισμένης Δράσης (Theory of Reasoned Action – TRA)

Όπως αναφέραμε λίγο πριν, ο Fishbein θεωρούσε ότι η επιτυχία στην πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο συμπεριφερόμαστε καθορίζεται ρωτώντας αν θα προβαίναμε σε μια δεδομένη πράξη ή σειρά πράξεων, δηλαδή ότι ο καλύτερος τρόπος για να προβλέψουμε τη συμπεριφορά, είναι να ρωτήσουμε ευθέως κάποιον, για το αν θα προέβαινε σε αυτή την πράξη.

3+1 στοιχεία της Θεωρίας Λελογισμένης Δράσης:

1.      Υποκειμενική νόρμα

2.      Στάση απέναντι στη συμπεριφορά

3.      Συμπεριφορική πρόθεση (δηλαδή το αν το άτομο, νιώθει ότι έχει τη διάθεση να προβεί σε μια συμπεριφορά)

4.      Συμπεριφορά (η συμπεριφορά που πραγματοποιήθηκε)       

Σημειώσεις 1ο κεφάλαιο  Κοινωνικής Ψυχολογίας HOGG για τις κατατακτήριες ΕΚΠΑ

Το σημαντικότερο στοιχείο του  κεφαλαίου  1 είναι το πείραμα στα πλαίσια της κοινωνικής ψυχολογίας. Κατασκεύασα ένα τεχνητό παράδειγμα ολοκληρωμένου πειράματος κοινωνικής ψυχολογίας, προκειμένου να κατανοήσετε τον τρόπο λειτουργίας ενός κοινωνικού ψυχολόγου που διεξάγει τέτοιου είδους έρευνα.

Ποιες είναι οι ερευνητικές μέθοδοι της κοινωνικής ψυχολογίας;

·         Το πείραμα

·         Οι μη πειραματικές μέθοδοι

Επιμέρους ζητήματα των πειραματικών μεθόδων:

Ερώτηση: Γιατί συνήθως επιλέγουμε την τυχαία δειγματοληψία και την τυχαία κατανομή του υποκειμένων του δείγματος; Γιατί δηλαδή χωρίζουμε τυχαία τους συμμετέχοντες σε ένα πείραμα και δεν επιλέγουμε εμείς, το ποιος θα πάει σε ποια πειραματική ομάδα;

Απάντηση: Η προσωπική επιλογή είναι μια συνηθισμένη αιτία μεροληψίας. Για να μειωθεί επομένως η μεροληψία πρέπει να μειώσουμε την προσωπική επιλογή και ένας τρόπος για να επιτευχθεί, είναι μέσω της ανάπτυξης μεθόδων επιλογής τυχαίων δειγμάτων και τυχαίας κατανομής. 

2 Είδη πειραμάτων:

1.  Το εργαστηριακό πείραμα

o   Γίνεται μέσα στο εργαστήριο

o   Είναι πιο εύκολες οι μετρήσεις

o   Συχνά αντιμετωπίζει προβλήματα εξωτερικής εγκυρότητας επειδή υπάρχει δυσκολία να προσομοιωθούν οι συνθήκες της εξωτερικής ζωής μέσα στο εργαστήριο

(Προσοχή! Στη γνωστική ψυχολογία, στο βιβλίο του Ρούσσου,  υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στην εξωτερική εγκυρότητα και την οικολογική εγκυρότητα)

o   Υπόκεινται σε σφάλματα μεροληψίας, τόσο από τη μεριά των υποκειμένων, όσο και από τη μεριά του πειραματιστή (δες τέλος σελ 40)

2.  Το πείραμα πεδίου

o   Διεξάγονται σε πιο νατουραλιστικά/φυσικά περιβάλλοντα εκτός του εργαστηρίου. Για παράδειγμα, στα πλαίσια μιας έρευνας για τη συμπεριφορά των οδηγών απέναντι σε μετανάστες,  ένα πείραμα πεδίου μπορεί να διεξαχθεί στο φανάρι, σε ένα κεντρικό δρόμο της Αθήνας, όπου οι οδηγοί έρχονται σε επαφή με μετανάστες που επιθυμούν να τους καθαρίσουν τα τζάμια του αυτοκινήτου τους

o   Παρουσιάζουν υψηλή εξωτερική εγκυρότητα ακριβώς επειδή υλοποιούνται σε χώρο εκτός εργαστηρίου, δηλαδή σε περιβάλλον της καθημερινότητας.

o   Είναι επιρρεπή σε εξωγενείς, μη ελέγξιμες μεταβλητές. Για παράδειγμα, ένα πείραμα στα φανάρια, μπορεί να επηρεάζεται από την αυξημένη κίνηση ή ακόμα και από τις καιρικές συνθήκες.

o   Είναι δύσκολο να επιτευχθούν ακριβείς μετρήσεις σχετικά με συναισθήματα. Το μόνο που μπορεί να μετρηθεί, είναι η έκδηλη συμπεριφορά των υποκειμένων.

Οι μη πειραματικές μέθοδοι

·         Αρχειακή έρευνα (βιβλιογραφική έρευνα)

·         Μελέτες περιπτώσεων (ενδελεχής μελέτη μιας ειδικής περίπτωσης)

·         Δημοσκοπική έρευνα (δημοσκόπηση με συνεντεύξεις και ερωτηματολόγια)

·         Μελέτη πεδίου (παρατήρηση των υποκειμένων στο φυσικό τους περιβάλλον, χωρίς παρεμβάσεις και χειρισμούς από τον πειραματιστή)

Ανάλυση δεδομένων των ερευνών της κοινωνικής  ψυχολογίας

Από τι εξαρτάται ο τύπος ανάλυσης δεδομένων που θα επιλεχθεί;

o   Από τον τύπο των δεδομένων που συλλέχθηκαν

o   Από τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή των δεδομένων

o   Από τους σκοπούς της εκάστοτε έρευνας

Είδη ανάλυσης των δεδομένων:

1. Ποσοτική ανάλυση δεδομένων μέσω της στατιστικής ανάλυσης

o   T test (σύγκριση δειγμάτων)

o   Δείκτης Pearson r - συσχέτιση

2. Ποιοτική ανάλυση

o   Ανάλυση λόγου

Η χρήση των κλιμάκων ως εργαλείο μέτρησης των στάσεων (επεξήγηση)

Η χρήση των κλιμάκων ως εργαλείο μέτρησης των στάσεων

4 κλίμακες:

• ·         Likert
• ·         Thurstone
• ·         Guttman
• ·         Osgood

Κλίμακα Likert:

Αποτελεί την πιο γνωστή κλίμακα μέτρησης στάσεων. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούν μια 5βάθμια κλίμακα απόκρισης για να υποδείξουν πόσο συμφωνούν ή διαφωνούν με κάθε μια σειρά δηλώσεων.

Πώς φτιάχνεται μια κλίμακα Likert;

Αρχικά συγκεντρώνουμε πληθώρα θετικών και αρνητικών απαντήσεων για ένα ζήτημα, πχ για το πώς φαίνεται η Wikipedia στους χρήστες του διαδικτύου. Μπορεί να συλλέξουμε πάρα πολλές απαντήσεις. Στη συνέχεια, παίρνουμε τις πιο έντονα θετικές και αρνητικές απαντήσεις – τοποθετήσεις , όπως, για παράδειγμα:

 «μου φαίνεται κουραστική επειδή δεν γίνεται upload στις εικόνες»

«τα χρώματα της Wikipedia είναι άσχημα»

«δεν έχει καλές εικόνες»

Στη συνέχεια λοιπόν,  και κατασκευάζουμε τις ερωτήσεις που θα θέτουν αυτά τα χαρακτηριστικά υπο μέτρηση. Δες την εικόνα από πάνω.

Αφού τα υποκείμενα απαντήσουν στην 5βαθμια κλίμακα που κυμαίνεται από την απόλυτη συμφωνία μέχρι την απόλυτη διαφωνία, στη συνέχεια παίρνουμε τα αποτελέσματα κάθε ατόμου και εξάγουμε τον μέσο όρο της στάσης. Για παράδειγμα, στην εικόνα με την κλίμακα Likert για την Wikipedia,  για το άτομο που τη συμπλήρωσε, έχουμε

Ερώτηση	Βαθμός συμφωνίας (1-5)
1η ερώτηση:	2
2η ερώτηση:	1
3η ερώτηση:	4
4η ερώτηση:	4
5η ερώτηση :	3
	Αποτέλεσμα: 2,8

Το υποκείμενο λοιπόν, εμφανίζει θετική στάση με Μ.Ο 2,8 απέναντι στο ζήτημα της εικόνας (του interface) της Wikipedia.

Προσοχή!  : Όπου είναι δυνατόν, κυρίως σε ερωτηματολόγια με πολλές ερωτήσεις,  οι προτάσεις επιλέγονται έτσι ώστε για τις μισές προτάσεις το «συμφωνώ» να αναπαριστά μια θετική στάση και για τις άλλες μισές να αναπαριστά μια αρνητική στάση. Η βαθμολόγηση του δεύτερου συνόλου προτάσεων αντιστρέφεται, δηλαδή το 5 γίνεται 1, το 4 γίνεται 2 κτλ) πριν αθροιστούν οι βαθμολογίες των προτάσεων. 

Αυτή η διαδικασία ελέγχει την τάση συναινετικής απόκρισης:

Η τάση να συμφωνεί κανείς με τις προτάσεις ενός ερωτηματολογίου στάσεων. Αυτό οδηγεί σε ασάφεια κατά την ερμηνεία, στην περίπτωση όπου μια υψηλή βαθμολογία σε ένα ερωτηματολόγιο στάσεων μπορεί να προκύψει απλώς μέσω της συμφωνίας με όλες ή με τις περισσότερες προτάσεις.

Κλίμακα Thurstone

Βήματα κατασκευής της κλίμακας:

o   Διαμορφώνεται ένας αριθμός προτάσεων

o   Ταξινομούνται από μια ομάδα κριτών – «δικαστών» κατά αύξουσα σειρά ευνοϊκής προτίμησης προς το αντικείμενο της στάσης

o   Απορρίπτονται οι ασαφείς και ουδέτερες προς το αντικείμενο προτάσεις

o   Στο τέλος κατασκευάζεται μια τελική κλίμακα

Κλίμακα Guttman:

Ένα μεμονωμένο μονοδιάστατο χαρακτηριστικό μπορεί να μετρηθεί από ένα σύνολο δηλώσεων που ιεραρχούνται σε ένα συνεχές που κυμαίνεται από τη λιγότερο ακραία έως την περισσότερο ακραία. Μια κλίμακα Guttman είναι αθροιστική, δηλαδή η συμφωνία με την πρόταση που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη βαθμολογία, υποδηλώνει συμφωνία με όλες τις ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ – προτάσεις, οι οποίες, όπως είναι φυσικό, συγκεντρώνουν τις μικρότερες βαθμολογίες.

INSTRUCTIONS: Place a check next to each statement you agree with.

_____ I would permit a child of mine to marry an immigrant.

_____ I believe that this country should allow more immigrants in.

_____ I would be comfortable if a new immigrant moved next door to me.

_____ I would be comfortable with new immigrants moving into my community.

_____ It would be fine with me if new immigrants moved onto my block.

_____ I would be comfortable if my child dated a new immigrant.

Κλίμακα σημασιολογικής διαφοροποίησης Osgood:

Εστιάζει στο συνειρμικό νόημα που δίνουν οι άνθρωποι σε μια λέξη ή μια έννοια. Ο Osgood θεωρεί ότι θα πρέπει να μετρήσουμε τις στάσεις βάζοντας τα άτομα να βαθμολογήσουν μια ορισμένη έννοια με βάση ένα σύνολο αξιολογικών σημασιολογικών κλιμάκων. (πχ καλό – κακό, ωραίο – άσχημο κτλ). Οι κλίμακες Osgood λοιπόν είναι διπολικές. Οι κλίμακες Osgood δεν απαιτούν τη συγγραφή ερωτημάτων σχετικών με στάσεις, ενώ η αξιοπιστία τους αυξάνει με τη χρησιμοποίηση περισσότερων σημασιολογικών κλιμάκων.